Građani su pozvani da se u okviru Euromelanom kampanje odazovu besplatnim preventivnim pregledima koji će se održati 18. maja 2026. godine u 11 opština širom Crne Gore, kako u državnim, tako i u privatnim zdravstvenim ustanovama.
Kampanja Euromelanoma 2026 ove godine poseban fokus usmjerava na suzbijanje dezinformacija vezanih za sunčanje i fotoprotekciju, koje se sve intenzivnije šire putem društvenih mreža i digitalnih komunikacionih platformi. U savremenom medijskom prostoru sve su prisutnije netačne i naučno neutemeljene tvrdnje prema kojima je preplanuli ten indikator zdravlja i vitalnosti, kao i stavovi da preparati sa zaštitnim faktorom mogu imati štetne efekte po zdravlje. Stručna javnost upozorava da ovakve dezinformacije predstavljaju značajan javnozdravstveni problem, jer dovode do smanjene primjene mjera zaštite od ultravioletnog (UV) zračenja, povećavajući time rizik od razvoja melanoma i drugih nemelanomskih tumora kože.
Prema podacima Registra za rak Crne Gore, evidentan je kontinuiran porast učestalosti melanoma, uz istovremeni zabrinjavajući trend povećanja mortaliteta koji je u značajnoj mjeri povezan sa kasnim otkrivanjem bolesti. Iako Crna Gora i dalje bilježi niže stope obolijevanja u poređenju sa pojedinim državama koje karakteriše izrazito visok UV indeks, stručnjaci ukazuju na to da se broj novooboljelih iz godine u godinu povećava, prvenstveno kao posledica dugotrajnog i neadekvatnog izlaganja ultravioletnom (UV) zračenju.
Poseban javnozdravstveni izazov predstavlja činjenica da se melanom kod značajnog broja pacijenata dijagnostikuje u uznapredovalim stadijumima bolesti, kada su terapijske mogućnosti znatno ograničenije, a prognoza nepovoljnija. Pored melanoma, bilježi se i porast učestalosti nemelanomskih tumora kože, prije svega bazocelularnog i planocelularnog karcinoma, kao i prekanceroznih lezija kože koje nastaju kao posledica hronične izloženosti UV zračenju i upotrebe solarijuma.
Ovogodišnja kampanja posebno je usmjerena ka mlađoj populaciji, sa ciljem razvoja i usvajanja zdravih obrazaca ponašanja u ranom životnom dobu. Edukacija o adekvatnoj zaštiti od sunčevog zračenja, značaju redovnog samopregleda kože, kao i ranom prepoznavanju sumnjivih kožnih promjena, predstavlja jedan od ključnih prioriteta kampanje. Poseban akcenat biće stavljen na informisanje i edukaciju mladih putem digitalnih komunikacionih kanala i društvenih mreža, koje danas imaju dominantan uticaj na formiranje stavova, percepcija i navika povezanih sa očuvanjem zdravlja ove populacione grupe.
Analize sprovedene u okviru evropskog programa Euromelanom ukazuju na zabrinjavajući trend smanjenja upotrebe preparata sa zaštitnim faktorom, uz istovremeni porast korišćenja solarijuma među mladom populacijom tokom posljednje decenije. Stručnjaci upozoravaju da je, u cilju zaustavljanja rasta incidence malignih tumora kože, neophodno koordinisano djelovanje zdravstvenih institucija, obrazovnog sistema, medija i šire društvene zajednice.
„Danas je važnije nego ikada da komunikacija sa javnošću bude zasnovana na činjenicama i naučno potvrđenim informacijama. Zaštita od sunčevog zračenja nije pitanje estetike, već značajan aspekt očuvanja zdravlja. Posebno zabrinjava promocija rizičnih obrazaca ponašanja među mladima, uključujući namjerno i nezaštićeno izlaganje suncu. Cilj kampanje je edukacija građana, razbijanje prisutnih mitova i podsticanje svijesti o značaju očuvanja zdravlja kože“, istakla je dr sc. med. Ana Popović, dermatovenerolog-onkolog, nacionalni koordinator Euromelanoma kampanje u Crnoj Gori i izvršna direktorica Udruženje dermatovenerološke onkologije Crne Gore.
Slogan ovogodišnje kampanje glasi: ‘Manje mitova, više SPF-a! Zaštitimo se od štetnog uticaja UV zračenja. U okviru ovogodišnje Euromelanoma kampanje realizovan je edukativni video spot koji se bavi suzbijanjem dezinformacija o zaštiti od sunca, sa posebnim fokusom na pogrešna uvjerenja da su fotoprotektivne kreme kancerogene, kao i da je preplanulost kože pokazatelj zdravlja. Video ima za cilj da ukaže na naučno utemeljene činjenice o fotoprotekciji, te da doprinese razbijanju raširenih mitova koji utiču na neadekvatne obrasce ponašanja u odnosu na izlaganje UV zračenju.Snimanje materijala sprovedeno je u skladu sa svim etičkim standardima, uz prethodnu saglasnost roditelja za učešće djece.
„Koža ima sposobnost da akumulira posljedice svakog izlaganja sunčevom zračenju, naročito tokom perioda djetinjstva i adolescencije. Upravo zbog toga prevencija mora početi rano, a redovni dermatološki pregledi i samopregledi kože treba da postanu dio zdravstvene kulture svakog pojedinca“, naglasila je dr sc. med. Ana Popović, dermatovenerolog i uži specijalista onkologije iz Kliničkog centra Crne Gore.
Ona upozorava da se, uprkos kontinuiranim javnozdravstvenim kampanjama i edukativnim aktivnostima usmjerenim ka stanovništvu, bilježi i dalje prisutan porast incidence melanoma i drugih malignih tumora kože, uključujući i populaciju mlađe životne dobi. Poseban izazov predstavlja odloženo javljanje ljekaru, usljed čega se bolest u značajnom broju slučajeva dijagnostikuje u uznapredovalim stadijumima, kada su terapijske mogućnosti složenije, a ishod bolesti manje povoljan.
Dermatolozi širom Crne Gore i ove godine sprovode niz preventivnih aktivnosti u okviru Euromelanoma programa, sa ciljem podizanja svijesti o značaju fotoprotekcije, ranog otkrivanja promjena na koži i pravovremenog javljanja dermatologu. Tokom maja, koji tradicionalno predstavlja centralni mjesec kampanje, planirane su brojne aktivnosti u saradnji sa zdravstvenim ustanovama, obrazovnim institucijama i lokalnim zajednicama.
Ovogodišnji program obuhvata:
• edukativna predavanja i radionice namijenjene učenicima osnovnih i srednjih škola,
• distribuciju promotivnog i informativnog materijala,
• besplatne preventivne dermatološke preglede u više opština širom Crne Gore.
Na više frekventnih lokacija širom Crne Gore postavljeni su bilbordi sa sloganom kampanje „Manje mitova, više SPF-a“, dok građani putem zvanične platforme Euromelanoma imaju pristup edukativnim sadržajima o prevenciji, ranom prepoznavanju i liječenju raka kože, dostupnim na zvaničnoj online platformi kampanje.
Besplatni preventivni pregledi biće organizovani za građane širom Crne Gore, uz poseban fokus na populacione grupe sa povećanim rizikom za razvoj melanoma, uključujući osobe svijetle puti, građane sa većim brojem melanocitnih nevusa, pozitivnom porodičnom anamnezom malignih bolesti kože, kao i one sa istorijom učestalog i intenzivnog izlaganja sunčevom zračenju i korišćenju solarijuma.
Građanima se preporučuje da obrate pažnju na svaku novu promjenu na koži, kao i na sve postojeće promjene koje pokazuju bilo kakve izmjene u svom izgledu ili karakteristikama. Posebno je važno reagovati ukoliko mladež mijenja boju, oblik, veličinu ili ivice, kao i u slučaju pojave svraba, krvarenja ili ubrzanog rasta promjene na koži.
Preventivni pregledi u okviru kampanje biće dostupni u više zdravstvenih ustanova širom zemlje:
Specijalna bolnica Dr MedTim, Podgorica (kontakt telefon: 069/130130) dr Svetlana Vučeković
PZU Ana Medica, Podgorica (kontakt telefon: 068/68 68 83) dr sc. med. Ana Popović
PZU Nova Medic, Podgorica(kontakt telefon: 069/083 888) dr Vladan Bošković
PZU Moa Clinic, Podgorica (kontakt telefon: 067/941941) dr Sanja Vujanović
Dom zdravlja Danilovgrad (8h- 13h) dr Marijana Veljović Radoman
Opšta bolnica Nikšić (11h-13h) – dr Marija Bijelić
Opšta bolnica Bijelo Polje (12-14h) dr Senada Spahić
Kliničko bolnički centar Berane (10-14h) dr Vera Babić
Opšta bolnica Pljevlja (11-13h) dr Branko Stanić
PZU “Reichel,” Kotor (kontakt telefon: 032/334675) dr Tijana Reichel
Dom zdravlja Budva (12-15h) dr Marija Mališić Korać
Medical Centar Budva (kontakt telefon: 068/331 333) dr Vanja Banićević
Opšta bolnica “Danilo Prvi,” Cetinje (8-12h) dr Sanja Vujanović
Opšta bolnica “Blažo Orlandić,” Bar (11-13h) dr Biljana Raičević, dr Sandra Jelenković
Dom zdravlja Ulcinj 30. maja (12-14h) dr Marija Bijelić, dr Sandra Jelenković, dr Marina Đaletić Peruničić i dr sc. med. Ana Popović
Klinika za dermatovenerologiju Kliničkog centra Crne Gore će organizovati preventivne preglede bez prethodnog zakazivanja od strane izabranog ljekara 18. maja. Zainteresovani građani mogu dobiti više informacija pozivom radnim danima na broj telefona 020 412 450 u terminu od 11 do 14 h časova
Kampanju organizuje Udruženje dermatološke onkologije Crne Gore u saradnji sa Euromelanoma Evrope i Evropskom akademijom za dermato-onkologiju (EADO), uz podršku Ministarstva zdravlja Crne Gore, Kliničkog centra Crne Gore, Univerziteta Crne Gore i Fonda za zdravstveno osiguranje Crne Gore.